خانه پرسش و پاسخ قرآن

چرا در بسيارى از آياتى كه از سمع و بصر و قلب سخن گفته شده، كلمه‏ ى سمع، مفرد و بصر و قلب به صورت جمع آمده است؟

  • بروزرسانی: دوشنبه 29 ارديبهشت 1399
  • شناسه: 1963
  • بازدید: 12
  • چاپ:

چرا در بسيارى از آياتى كه از سمع و بصر و قلب سخن گفته شده، كلمه‏ ى سمع، مفرد و بصر و قلب به صورت جمع آمده است؟

چرا در بسيارى از آياتى كه از سمع و بصر و قلب سخن گفته شده، كلمه‏ ى سمع، مفرد و بصر و قلب به صورت جمع آمده است؟

سوال: چرا در بسيارى از آياتى كه از سمع و بصر و قلب سخن گفته شده، كلمه‏ ى سمع، مفرد و بصر و قلب به صورت جمع آمده است؟

پاسخ:

علامه طباطبايى (ره) در ذيل آيه‏ ى: فما أغنى عنهم سمعهم و لا أبصارهم و لا أفئدتهم من شى‏ء... (احقاف 26/46) پس نه گوششان و نه ديدگانشان و نه دل‏هايشان، به هيچ وجه به دردشان نخورد. می فرمايد: در آياتى كه تعبيرات سمع و بصر و قلب آمده، علت اين كه كلمه سمع را مفرد آورده - با اين كه مراد از آن، جمع است - اين است كه كلمه‏ ى سمع، مصدر است و به معناى شنيدن؛ برخلاف بصر كه به معناى چشم است و نه به معناى ديدن؛ و قاعده‏ ى كلى اين است كه مصدر در معناى جمع و مفرد، هميشه به صيغه‏ ى مفرد می آيد؛ و نظير همين مطلب در مورد كلماتى مانند ضيف مساوى ميهمان، قربان قربانى) نيز در قرآن كريم رخ داده است؛ كه در عبارات: ضيف ابراهيم المكرمين ( ذاريات 24/51: كه در ترجمه می گوييم: ميهمانان گرامى ابراهيم، و از اين كه صفت آن‏ها (المكرمين) به صورت جمع آمده است، درمی ‏يابيم كه موصوف (ضيف) نيز به معناى ميهمانان است و نه ميهمان. و اذ قربا قربانا ( مائده 27/5: »و آن دو، قربانى [هايشان) را پيش آوردند«، و از اين كه فاعل جمله دو نفر بوده (قربا) و رقابتى بين آن‏ها (هابيل و قابيل) بوده است، تشخيص می ‏دهيم كه آن‏ها دو قربانى جداگانه آورده‏ اند. پس واژه‏ ى قربانا را به صورت مفرد ترجمه نمی ‏كنيم. شاهد هستيم.

 

 

 

منبع:
ترجمه‏ ى تفسير الميزان، ج 18، ص 325.